Anatole France belki Fransa ve dünya edebiyatının en büyük romancısı değil. Belki Thais de çok çok büyük bir şahaser değil, ama pek çok yönü ile dikkate değer bir eser. Düşünsel, felsefî yönü kuvvetli bir roman. Bu yüzden onu ilk sıralara aldım.

İnancın zirvesinden yuvarlanmak gibi bir ifade belki çok iddialı idi başlığımız için. Ama eseri okuyanlar eminim bana hak verecektir. Bir TV programında bir ilahiyat profesörü şöyle demişti. "İnsan için dindeki belki de en büyük handikap kendisi için 'Ben oldum, başardım, erdim, varacağım yere vardım' demesidir. İşte günahların en büyüklerinden biri budur." O gün için bu ifadeyi çok dikkate almamış, hatta pek de güvenmediğim profesörümüze de itibar etmemiştim. Ta ki bahsi geçen eseri okuyana kadar. Mısır civarında yaşayan bir keşiştir kahramanımız. Allah yolunda nefsinden geçmiş, çevresinde takdir toplamış, saygı gören, ermişliğine inanılan... O da çevresindeki bu halkadan etkilense de mütavazılığını korumaktadır. Bir gün Mısır'ın en hafif meşrep kadaınlarından birinden Thais'ten bahsedildiğini duyar. Ve bu noktadan sonradır ki Thais'i doğru yola çekmeyi kendine görev edinir. İşte bundan sonradır ki büyük bir macera başlar. İç alemde ve dış alemde süregelen bir mücadele; Şeytan ile Tanrı (Batı teoloji ve ontolojisini dikkate alınız.) arasında Dosto'nun vurguladığı bir mücadele. Savaş meydanı belli: insan. Thais mi yola dönecek ya da keşişimizi eşsiz güzelliği ve cazibesi ile yoldan çıkaracak. Keşiş bu noktada işte başta bahsettiğimiz tuzağa düşecek. İnancın zirvesinden yuvarlanmak...
Etkileyici bir son. Anatole France'ın şahaseri bu eserdir. Muhakkak okumalı ve içdünyamızda kendimizi sorgulamalıyız. İyiye ne kadar yakınım, kötüden ne kadar uzağım ?
Ya da;
İyi dediklerim iyi midir? Kötülediklerim, uzak durduklarım iyiye giden yollar mıdır?
Kötülük bazen iyiliğe uzanırken, iyilik dediğimiz de bizi kendi ahmaklıklarımız nedeni ile uçurumlara sürüklemez mi?

Bu soruları sorarak belli cevaplara ulaşmak isterseniz, Anatole France sizi bekliyor. Esere ulaşamayanlar bana ulaşsınlar temin edelim.
Sağlıcakla kalın.

Özgür

---